ماجرای نظریات جامعه شناختی انحرافات

در ادامه، آخرین تحولات، اخبار و جزئیات مربوط به «نظریات جامعه شناختی انحرافات» را مرور می‌کنیم تا دید کاملی نسبت به این موضوع داشته باشید.

در ادامه، تمامی اطلاعات موجود درباره این موضوع به صورت یکجا گردآوری شده است تا بتوانید بدون نیاز به مراجعه به منابع مختلف، جزئیات کامل را مطالعه کنید.

رابرت.کی.مرتون جامعه شناس آمریکایی تحت نظر آنومی دورکیم در سال 1938 با انتشار مقاله ای تحت عنوان " ساخت اجتماعی و آنومی"، رابطه میان اهداف و شیوه های دستیابی به اهداف در یک ساخت اجتماعی را مطرح کرد.نظریه مرتون برخلاف دورکیم، یک نظریه کلان نیست بلکه با بررسی  جامعه آن روز آمریکا سعی دارد یک نظریه میان برد و متوسط ارائه کند.مرتون شکل جدید نظر شده ی این نظریه را در کتاب " نظریه اجتماعی و ساخت اجتماعی" چاپ کرد که تا سال 1960 بدون انتقاد پذیرفته شد ولی تا سال 1970 انتقاداتی به آن وارد شد تا اینکه از دهه ی هشتاد دوباره مطرح و مورد بررسی قرار گرفت.

مرتون با بررسی جامعه آمریکا و ساخت فرهنگی آن، نتیجه می گیرد که موفقیت اقتصادی و قدرت سیاسی در حال تضاد با ساخت های نظام اجتماعی هستند. زیرا ساخت های نظام اجتماعی، فقط به سفید پوستانی که انگلوساکسون و پروتستان هستند، امکان موفقیت( پولدار شدن) می دهد ولی قوانین جامعه تمامی اهالی کشور را مساوی می داند. در این حالت تضاد، بی هنجاری با تنش های  ضمنی، بحران اخلاقی، از خود بیگانگی و از میان رفتن حیات در جامعه شکل می گیرد.

می توان با بررسی بی هنجاری، الگوی نظری خویش را در تجزیه و تحلیل انحرافات اجتماعی بر سه عامل زیر قرار داد:

1. " اهداف فرهنگی" که شامل خواسته ها، آرزوها و امیالی است که افراد از طریق فرهنگ آن را آموخته اند.

2."ضابطه های رفتار اجتماعی" که شامل روش ها و وسایل مشروع و مورد تایید جامعه برای دستیابی به اهداف فرهنگی است.

3. "وسایل نهادی شده" که مبین نحوه توزیع واقعی امکانات، وسایل و فرصت ها برای دستیابی به اهداف فرهنگی است یعنی از طریق این امکانات است که باید به اهداف دست یافت.

مرتون معتقد است که هیچ کدام از این سه عامل به تنهایی موجب احساس فشار یا سرگشتگی و سرخوردگی فرد در جامعه نمی شود،بلکه از روابط میان این عوامل است که این احساسات شکل می گیرد و رفتار انحرافی به وجود می آید.

ساخت فرهنگی جامعه اهداف را مشخص کرده و قواعد مشروع را هم تعیین کرده است، اما از آنجا که وسایل مشروع به طور یکسان در اختیار همه قرار ندارند،این امر موجب بروز ناکامی، احساس سرخوردگی و رفتار انحرافی در افراد انحرافی در افراد می گردد. در حقیقت ناکلمی، ناشی از شکاف میان هدف ها، ضابطه ها و امکانات، شرایط را برای بی هنجاری به وجود می آورد.

مرتون در جدولی که ارائه می کند، پنج گونه رفتاری را ارائه می کند که چهار مورد از آن به عنوان رفتار انحرافی بیان شده است.

هم نوایی: اهداف فرهنگی و وسایل نهادی شده پذیرفته شده است

نو آوری: اهداف فرهنگی پذیرفته شده اما وسایل و راه ها پذیرفته نشده است مثل سارقین، رشوه خواران، متقلبین و ...

رسم پرستی: اهداف فرهنگی را قبول ندارد ولی وسایل و راه های مشروع را قبول دارند. مثل کارمندانی که فقط به مقررات نگاه می کنند.

انزوا جویی: نه اهداف فرهنگی و نه وسایل مشروع جامعه را قبول ندارد و می کوشد اهداف و وسایل جدید را در جامعه جایگزین کند. مثل شورشی ها، انقلابیون و گروه های افراطی

 منبع :اکار، حمید، کریمی منش، شمس الدین و میرزایی، جمشید(1394). آسیب شناسی اجتماعی،تهران: انتشارات پالیز سخن.